Onderzoek naar de (verschillende) manier waarop media berichten over vrouwen en mannen in de politiek

28 augustus 2017

Media berichten anders over vrouwelijke politici dan over mannelijke. Hoe komt dat? En hoe draagt dit bij tot de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek? UvA-politicoloog Daphne van der Pas ontving een Veni-subsidie voor haar onderzoek naar dit onderwerp.

Verschillende emancipatiegolven ten spijt is er nog altijd sprake van een ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek; wereldwijd bestaan slechts twee parlementen voor de helft uit vrouwen. In de twee landen die Van der Pas onderzoekt, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, bedraagt het percentage vrouwen in het parlement resp. 29,6 procent en 36 procent. Van der Pas vermoedt dat een deel van deze ondervertegenwoordiging het gevolg is van de manier waarop vrouwelijke politici in de media komen.

Kunt u deze aanname verklaren?

‘De meeste communicatie tussen kiezer en politici verloopt via de media. Zodra dat mediabeeld grotendeels negatief vooringenomen of sturend is, nemen de kansen af voor vrouwen om te worden gekozen én kiezers wordt een deel van de informatie onthouden doordat ze gemankeerde informatie krijgen. Op de lange termijn zijn vrouwen door de beelden die ze in de media zien misschien minder geneigd politieke ambitie te ontwikkelen.’

En wie doet het dan fout? De vrouwelijke politicus zelf, of de journalist?

‘Dat ga ik onderzoeken. Uit andere eerdere onderzoeken blijkt wel dat er sprake is van verschillen in berichtgeving, maar de oorzaken daarvan zijn onduidelijk. Daarom ga ik analyseren of er wellicht sprake is van een media bias, waarbij de journalist op basis van het geslacht van de politicus andere afwegingen maakt. Daarbij kijk ik specifiek naar de berichtgeving op het gebied van leiderschapskwaliteiten – we weten al dat kiezers hechten een sterke leiderschapskwaliteiten én we weten dat deze kwaliteiten vooral met mannen en mannelijkheid worden geassocieerd. Maar we weten niet of er verschillen zijn in het benoemen van leiderschapskwaliteiten bij mannelijke en vrouwelijke politici. Daarnaast onderzoek ik hoe vrouwen zichzelf uiten op social media, persoonlijke websites en tijdens speeches. Presenteren zij zichzelf anders dan mannen?’

U maakt niet alleen gebruik van analyses van de bestaande berichtgeving, maar u voert ook een experiment uit onder journalisten.

‘Ja, daarbij maak ik gebruik van geconstrueerde stukken tekst waarin denkbeeldige politici zichzelf presenteren. In deze teksten staat het geslacht van de betreffende politicus vermeld, en het taalgebruik is afwisselend typisch mannelijk of vrouwelijk. Op basis van deze teksten vragen we de journalisten, zowel studenten als beroepsbeoefenaren, om een kort krantenartikel te schrijven. Op basis daarvan kunnen we analyseren in welke mate journalisten anders met de materie omgaan wanneer het een man of juist een vrouw betreft, en in hoeverre het typisch mannelijke of vrouwelijke taalgebruik van de politici in kwestie invloed heeft op de berichtgeving.’

Wat kunnen we straks met de conclusies in uw onderzoek?

‘Dat is afhankelijk van de uitkomsten – het is mogelijk dat mannelijke en vrouwelijke politici op dezelfde manier in de media komen. Maar stel dat de berichtgeving over mannelijke en vrouwelijke politici van elkaar verschilt, en dat over vrouwelijke politici anders (en wellicht negatiever) wordt bericht dan over mannelijke.  Dan is het goed om journalisten met deze uitkomsten te confronteren. Hoe kunnen zij hun werkwijze aanpassen? En daarnaast ga ik in gesprek met de vrouwennetwerken van de diverse politieke partijen, om te praten over de manier waarop vrouwen zichzelf presenteren in de media. Hoe kunnen zij meer sturend zijn, en de berichtgeving op een positieve manier beïnvloeden?’

Van der Pas start begin januari met haar onderzoek. In het eerste jaar verblijft zij gedurende een halfjaar in Exeter, waar zij gaat samenwerken met onder meer prof. dr. Susan Banducci, een van de weinige onderzoekers die zich bezighouden met de verschillen in berichtgeving  over mannelijke en vrouwelijke politici in Europa.

Gepubliceerd door  Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen